Home / Aktulności / 95 lat Automobilklubu Śląskiego

95 lat Automobilklubu Śląskiego

W tym roku obchodzimy jubileusz 95-lecia i z tej okazji chcemy powspominać „stare dzieje”. Poniższy tekst to tylko fragment historii, która obfituje w wielkie wydarzenia i nazwiska. Kilka dni temu pożegnaliśmy 2018 r., w którym świętowaliśmy 100-lecie odzyskania niepodległości. Każdy wie, że ta wolność zdobywana była etapami w różnym czasie i miejscu. Śląsk w końcu trafił do Macierzy.

Historia Automobilklubu Śląskiego, choć nazwa obowiązuje od 27.03.1937 r., sięga czasów, gdy po ponad 120-u latach Polska wróciła na mapę Europy. Scalenie Polaków z ich jakże różnymi wpojonymi przez zaborców zasadami, stanowił ogromne wyzwanie, wzbudzając jednocześnie nadzieję i ambicję. Z uwagi na to, że przełom wieków XIX i XX to rozwój przemysłu i techniki, było wiele do zrobienia. Śląski Klub Automobilowy to trzecie w odrodzonej Polsce stowarzyszenie automobilowe, które powstało 21.11.1924 w Katowicach.

Konstanty Wolny

Pierwszym prezesem został Konstanty Wolny. To jedna z najbardziej rozpoznawalnych osób Górnego Śląska, zasłynął, bowiem jako działacz narodowy, społeczny, polityczny, a także mecenas organizacji kulturalnych i sportowych.

Godło Śląskiego Klubu Automobilowego  

Źródło: Archiwum Państwowe w Katowicach. Ustalono,  iż godłem klubowym będzie orzeł śląski, który w przeciwieństwie do wizerunku godła narodowego miał lekko rozchylone skrzydła i dumnie podniesioną głowę skierowaną w prawą stronę. Pośrodku tułowia widniały inicjały „ŚKA”. Odznakę z symbolem orła mogli nosić tylko członkowie zwyczajni, z możliwością jej przytwierdzania do pojazdów samochodowych oraz łodzi motorowych.

Mapa dróg w
ojewództwa śląskiego w 1938 roku.  Źródło: Archiwum Automobilklubu Śląskiego.

Do zadań, jakie postawili sobie śląscy działacze, było zaangażowanie w rozwój transportu i legislację komunikacji. Wydano szereg map dróg górnego śląska.

Stworzono szkoły kierowców i wydawano dokumenty uprawniające do jazdy. W obliczu zagrożenia militarnego ze strony Trzeciej Rzeszy, w programie działalności sportowej Śląskiego Klubu Automobilowego na lata trzydzieste XX wieku ujęto kwestie podnoszenia sprawności wojskowych. Położono szczególny nacisk na zagadnienia: orientacji i umiejętności jazdy samochodem w terenie, pokonywania brodów, posługiwania się mapami wyrobienia zmysłu spostrzegawczości, oraz dokładnego i ścisłego wykonywania z góry oznaczonych regulaminem zadań.

Dla katowickich aktywistów niezwykle ważny był sport. Początkowo organizowano zawody o niewielkim stopniu trudności, stosunkowo tanie i możliwe do przeprowadzenia na lokalnych drogach. Należały do nich przede wszystkim dwa pierwsze rajdy nazwane „Pierwszym i Drugim Śląskim Rajdem Automobilowym”.

Plan trasy II Rajdu Śląskiego Klubu Automobilowego


Źródło: Archiwum Państwowe w Bielsku – Białej

Start do rajdu na Placu Szewczyka w Katowicach

Źródło: Archiwum Automobilklubu Śląskiego.

II wojna światowa przerwała działalność klubu. Została ona reaktywowana w 1946 r.

 Rudolf Wrocławski – warsztat


arch. rodziny Wrocławskich

Działalność powojenną Automobilklubu Śląskiego można scharakteryzować zarówno dekadami jak i sytuacją polityczno-gospodarczą. Zawsze jednak zgodnie z zasadą: w służbie zmotoryzowanym. To w Katowicach powstało pierwsze w Polsce biuro porad technicznych, które dało impuls do powołania Zespołu Rzeczoznawców przy Automobilklubie Polski (w Warszawie). Poprzez organizację imprez jak rajdy orientacyjne, próby zręcznościowe, propagowano zasady bezpieczeństwa drogowego, szkolono służby transportowe. Wydawany przez Automobilklub Śląski od 1968 r. periodyk pt. „Biuletyn Transportowca” zawierał szeroki zakres problematyki transportu drogowego i przez wiele lat przyczyniał się do propagowania wiedzy z zakresu transportu.

W latach 50-tych, w klubowym ośrodku budowy samochodów wyczynowych w Katowicach, z dostępnych na rynku części i podzespołów, ręcznie budowano jedyne w kraju pojazdy nazywane „SAM”. Karoserie wykonywano samodzielnie wykorzystując do tego celu blachy aluminiowe. Dużą ich zaletą była wyjątkowo mała masa własna dochodząca do 320 kilogramów oraz dobra prędkość maksymalna. W trakcie próby szybkości na autostradzie pod Gliwicami katowicki mistrz Michał Nahorski osiągnął ponad 150 km/h. Do najwybitniejszych kierowców tego okresu należeli także: Stefan Goński, Stanisław Jabłoński, Konstanty Krajewski, Adam Małochleb, Antoni Weiner.

Zawodnicy: Kosior, Jabłoński, Weiner.
arch. rodziny Grychtoł

95-letnia działalność to szereg wspaniałych sukcesów sportowych i wielkich nazwisk. To dbałość o bezpieczeństwo ruchu drogowego, o organizację różnego rodzaju imprez, a przede wszystkim rajdów, czego najlepszym przykładem jest trzeci najstarszy w Europie Rajd Wisły.
To stworzenie możliwości dla młodzieży, która realizuje się w sporcie kartingowym, a w latach 90-tych ubiegłego wieku nawet w sporcie cyklotrialowym. To wieloletnia tradycja turystyki motorowej osób niepełnosprawnych oraz rodzin uprawiających caravaning.  Dbałość o historię motoryzacji przejawia się przede wszystkim w kolekcji pojazdów zabytkowych członków Automobilklubu Śląskiego.

Zachęcamy do lektury publikacji „Dzieje Automobilklubu Śląskiego w latach 1924 – 2014 na tle przeobrażeń polityczno-społecznych”, wydanej na okoliczność jubileuszu 90-lecia. O bieżącej działalności Automobilklubu Śląskiego można dowiedzieć się ze strony: www.auto-slaski.katowice.pl

Dzieje Automobilklubu Śląskiego…